|
Change
Ringing in Dordrecht
Speeltijden elke vrijdag van 11.00 tot 12.00
uur zaterdag van 14.30 tot 15.30 uur
Het
Dordse zesgelui
|
|
De Toren
| De Dordse Grote Kerkstoren heeft
zijn oorsprong in de eerste helft van de 14e eeuw, rond 1450 heeft
de bouw van toren de hoogte tot de omloop bereikt. De toren is bij
de stadsbrand van 1457 zwaar beschadigd waarbij de klokken zijn
versmolten. De toren is daarna hersteld, waarbij een begin is
gemaakt van de bouw van een achtkantige lantaarn. Echter door het
verzakken van de toren naar de noordzijden is de bouw
gestaakt. In 1626 zijn de vier kolossale
wijzerborden aangebracht, die tot vandaag het silhouet van 'de
Dordtse Dom' bepalen. De uiteindelijke hoogte van de toren werd
daardoor 72 meter. In de jaren 1953 tot 1973 werd de toren gerestaureerd
onder leiding van Dr. Ir. J. Emmen. Hierbij is het verzakken van de
toren tot staan gebracht, de toren staat thans 2,25 meter uit het
lood. |
 |
De Beiaard
Sinds de uitbreiding van de beiaard in 1999/2000
beschikt Dordrecht over de zwaarste beiaard in Europa! De
beiaard bestaat uit 67 klokken op basis van een E0 van 9800 kg.
klokkenbrons! De klokken zijn gegoten door de Koninklijke Klokkengieterij
Eijsbouts te Asten in de jaren 1965/1999. Een klok is gegoten door een
onbekende gieter omstreeks 1460, deze klok is in 1969 na herstemming aan
aan de beiaard toegevoegd. Zes klokken met de slagtonen
e0-g0-a0-b0-d1-e1- van de beiaard vormen het zesgelui,
bij elkaar 25 ton klokkenbrons!
 |
Overige klokken
Er bevind zich nog een klok in de toren die
geen deel uitmaakt van de beiaard, gegoten door Johannes Ouderogge
in 1681 met een gewicht van 3189 kg. Deze klok doet dienst als
halfuur slagklok. In het 't Klockhuys' onder de toren bevind
zich sinds 2008 een originele Engelse Change-Ringing installatie met
8 klokken gegoten door Klokkengieterij Van Bergen.
|
Geschiedenis
Met de uitbreiding van
de beiaard in de Grote-Kerkstoren is een mijlpaal bereikt in de Europese
beiaardgeschiedenis. De Dordtse beiaard vormt - met 67 klokken van in
totaal 52 ton klokkenbrons - de bekroning van 400 jaar beiaardkunst op het
continent. De sobere en doelmatige opstelling in de 15e eeuwse
klokkenstoel is een architectonisch voorbeeld van artistiek verantwoorde
beiaardbouw. Die combinatie van doelmatigheid en artisticiteit is tot in
de kleinste details doorgevoerd. Het ambachtelijk vervaardigd
stokkenklavier is daarvan een overtuigend bewijs. Om de uiterste nuances
van het beiaardspel te kunnen bereiken, is veel aandacht besteed aan de
speelbaarheid. Niet in de laatste plaats dankt de Dordtse beiaard zijn
homogeniteit aan de zuivere klokken die geheel onderling op elkaar zijn
afgestemd. Voeg daarbij de onvolprezen akoestiek van de toren die de
heldere discant en prachtige sonore basklokken ten volle laat uitkomen en
men kan moeilijk anders concluderen dat dit toreninstrument niet alleen
tot de grootste, maar zeker ook tot de mooiste beiaarden ter wereld
gerekend mag worden. Een lust voor het oog en oor.
Werkgroep
Al in 1996 werd er vanuit de
gemeente Dordrecht een werkgroep opgericht onder leiding van ir.Cor van
Dijk. Enkele aktiviteiten van de werkgroep: Contacten eenmet
monumentenzorg, sponsorplan, contacten met het Comité van
aanbeveling, bouwkundige voorzieningen, technische uitwerking door
TNO en andere onderzoekburo's, PR en uitgave van brochures. De
renovatie en uitbreiding van de beiaard vond tegelijkertijd plaats
met de restauratie van de toren. Dit alles onder toezicht van
Stadswerken Dordrecht.
|
 |
|
De
uitbreiding
Omdat de klokkenstoel maatgevend was
voor het inpassen van de nieuwe klokken bleef het middenvak over om
de grootste klok met de slagtoon e0 en een gewicht van haast tien
ton kwijt te raken. Daarmee werd tevens de wens van de
stadsbeiaardiers vervuld om deze klok luidend te maken. Twee andere
grote klokken konden zonder problemen in de buitenste lege vakken
van de klokkenstoel gepositioneerd worden terwijl klok nummer 2 met
de slagtoon fis0 en een gewicht van 6700 kg als stilhangende klok
boven de grote klok kwam te hangen in een nieuwe eikenhouten
constructie. Voor de veertien kleine klokken was een plek voorzien
boven de klavierkamer. Omdat de grootste klok in het middenvak was
gepostitioneerd diende de oude trapopgang naar de klavierkamer te
verwijnen. De nieuwe opgang is thans buiten de klokkenstoel
aangebracht in de vorm van een houten trap die uitmondt op een vloer
evenwijdig met de vloer van de klavierkamer. De nieuwe situatie
blijkt ideaal voor het ontvangen van groepen mensen
|
Vanuit
deze buitenvloer heeft men een goed overzicht op de rangschikking
van de klokken. Met het oog op de veiligheid zijn geheel in stijl
extra leuningen aangebracht waardoor de klokkenstoel rondom is te
bezichtigen. De klavierkamer is verlengd en het stokkenklavier is
180 graden gedraaid en zoveel mogelijk naar de westzijde verplaatst
teneinde ruimte te winnen voor bezoekers. De renovatiewerkzaamheden
hadden betrekking op de gehele tractuur van de beiaard, de stalen
tuimelrekken, de ophangconstructies voor de klokken en de statieven
voor de speelhamers en klepels. De speelhamers van het automatisch
speelwerk zijn gerenoveerd. Alle luidklokken hebben nieuwe kettingen
en luidmotoren gekregen. De klepels zijn nieuw gemaakt en de
slaglichamen zijn uitgevoerd in mangaanmessing volgens een
gewichtsschaal die door de adviseurs Henry Groen en Boudewijn Zwart
is vastgesteld. Het nieuwe stokkenklavier is het visitekaartje van
de beiaard. Nergens ter wereld is zoveel aandacht besteed aan de
functionaliteit en de vormgeving. Voor de maatvoering van het pedaal
is licht afgeweken van de standaardmaten omwille van de
bereikbaarheid van de uiterste pedalen. Het klavier is vervaardigd
door de Dordtse meubelmaker Arie van der Linden. |
 |
 |
 |
|
|










|